Ислом цивилизацияси марказида Амир Темур мероси: Учинчи Ренессанснинг интеллектуал асоси 9 апрель – Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги
Ислом цивилизации марказида Амира Темура мероси: Учинчи Ренессанснинг интеллектуальных асоси
9 апреля – Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги
Ўзбекистондаги Ислом цивилизации маркази
Инсоният тарихи шуни кадетов, среди цивилизованных интеллектуалов, может быть много людей, которые хотят иметь мероснинг в уйғунлигига тайанади. Марказий Осио азалдан илм-фан, санъат ва фальсафа маркази бўлиб, но не знает, как цивилизация асосларини шаклантирган. Бугунги кунда бу салоҳият кэн кўламли лойиҳа – Ўзбекистондаги Ислом цивилизаций марказида мужассам бўлиб, в нач. бўлиб хизмат қилади.
Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг муаллифлик ғояси асосида ташкил этилган Ислом цивилизации маркази маънави-маърифий қадриятлар миллий тикланиш ва халқаро ҳамкорликнинг пойдевори бўла олишини яққол намён этиб, бутун юнёдан тадқиқотчилар, скажите ва кэн жамоатчиликни ўзига жалб этмоқда.
Амир Темур дал давлату арбоби, Саркарда ва ўз даврининг на английском языке империаларидан бирини яратган шахс сифатида жаҳон тарихида алоҳида ўрин тутади. XIV аср охири – XV аср бошлари чуқур сиёсий ўзгаришлар даври бўлиб, шу аснода Амир Темур Ҳиндистондан Яқин Шарқгача бўлган кэн ҳудудларни бирлаштириб, барқарор бошқарув тизимига эга қудратли давлат тузишга муваффақ бўлди.
Унинг Сиёсатида Дипломатия алоҳида роль ўйнади. Амир Темур Европа мамлакатлари, жумладан, Франция, Англия в Кастилии билан алоқалар ўрнатган. 1404 йилда Самарқандга ташриф буюрган Испания элчиси Руи Гонсалес де Клавихо давтнинг юқори дал ташкил этилгани, ривожланган инфратузилма ва чет эл чиларига бўлган ҳурматни эътироф этган.
Кастилия элчиси Руи Гонсалес де Клавихонинг 1404 йилда Самарқанддаги Амир Темур саройига келиши
Амир Темур салтанатнинг ўзига хос ҳуқуқий асосини ҳам яратди. «Темур тузуклари» кўра, давлат тўрт устунга тайнар эди: кенгаш, мукокама, пухта ўйланган режа ва ятъият. Ишларнинг ўндан тўққиз қисми маслаҳат ва оқилона чоралар билан, ўндан бир қисмигина қилич билан ҳал қилинарди. Но тамойил дипломатия ва ҳуқуқий қарорларнинг ҳарбий кучдан устунлигини акс эттириб, бошқарувда адолат ва қатъият мувозанатини таъкидлайди.
Амир Темур вошел в число ворисларов – темурийлар давлат тараққиётини давным-давно эттириб, илм-фан, заставил ва таълимга алоҳида эътибор қаратди. Когда Иккинчи Шарқ Ренессанс был номини-старым, куски интеллектуалов в плохом настроении юксалиши кузатилди в Европе Уйғонишига тезлаштирувчи таъсир кўрсатди.
Темурийлар орасида Мирзо Улуғбек алоҳида ўрин тутади. Мирзо Улуғбек (1394–1449) — Темурийлар даврининг атоқли олими, астрономы, математики ва давлат арбоби, Амир Темурнинг набирался. У умрининга асосий қисмини Самарқандда ўтказди, будет шахар унинг даврида Шарнинг йирик илмий айландского рынка.
Улуғбекнинг асосий ютуқларидан бири 1420 йилларда Улуғбек расадхонасининг қурилиши бўлди. Бу расадхона ўша даврда жаҳондаги на английском языке или расадхоналардан бири ҳисобланган. Если вы планируете использовать астрономический каталог — Зижи Султонийни тузди, унда 1000 в ортиқ юлдузнинг координатари юқори аниқликда аниқланди.
Бугунги кунда Темурийлар меросини Ўзбекистондаги Ислом цивилизации, марказида кўриш Мумкин, в конце концов, ва маънавий бойлигини намойиш Этот новый экспонат представляет собой планган. Улар орасида Амир Темур учун хаттот Умар Ақта томонидан кўчирилган «Бойсунғур Қуръони» деб номланувчи Қуръон парчаси ҳам бор. Ушбу қўлёзма хаттотликнинг нақш устидан тантанасини ифодалайди: ҳарфларнинг уйғун, кучли шакллари ва сиёҳнинг аниқ оқими улкан визуальный таассурот қолдиради. Марка ушбу Қуръоннинг бир сатри сақланади, но это ташриф буюрувчиларга Темурийлар санъатининг улуғворлигини ҳис қилиш ва мактублар маданияти давлатнинг маънави қиёфасини қандай шаклантирганини тушуниш имконини беради.
Амир Темур учун хаттот Умар Ақта томонидан кўчирилган «Бойсунғур Қуръони»
Сарой устахоналарида эгасини ҳимоя қилиш ва дуо қилиш учун тайёрланган тумор кийим – Бобурийларнинг туморли кўйлаги ҳам алоҳида ўрин тутади. Қалин пахта Қуръон матнлари, шунингдек, шаҳодат ва Аллоҳнинг 99 исми билан тўлиқ қопланган, орқасида эса Юсуф сурасидан (12:64) оят келтирилган: “Албатта, Аллоҳ энг яхши сақловчи ва У раҳмлиларнинг энг раҳмлидир”.
Бобурийларнинг туморли кўйлаги
Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази нафақат музей, балки жонли таълим платформаси ҳамдир. Мажмуа меъморий концепцияси Темурийлар анъаналарини замонавий технологиялар билан уйғунлаштириб, ўтмиш ва бугуннинг бирлигини ифодалайди. Унинг 65 метрлик гумбази ва маҳобатли пештоқлари Ўзбекистоннинг барча ҳудудларини бирлаштириб, монументаллик ва тарихий ворисийлик ҳиссини уйғотади.
Марказ экспозицияси “Цивилизациялар – Шахслар – Кашфиётлар” тамойили асосида қурилган бўлиб, асосий тарихий босқичларни қамраб олади: исломгача бўлган давр, Биринчи ва Иккинчи Ренессанс ҳамда Янги Ўзбекистоннинг замонавий босқичи. Ташриф буюрувчилар нафақат ноёб артефактларни кўришлари, балки VR ва AR технологиялари, голограммалар ва сунъий интеллект ёрдамида улар билан ўзаро алоқада бўлишлари мумкин, бу эса тарихни жонли ва сезиларли қилади.
Марказ ўзида турли хил таълим ва маданий функцияларни бирлаштиради: интерактив лабораториялар, “1001 ихтиро” болалар музейи, 2500 дан ортиқ қўлёзма ва тошбосма асарлар фондига эга кутубхона, 40 000 га яқин босма нашрлар ва электрон форматдаги 350 000 дан ортиқ адабиётлар, “King‘s Foundation” хаттотлик ва анъанавий санъат мактаби, шунингдек, ICESCO, IRCICA ва OCIS ваколатхоналари. Буларнинг барчаси анъаналар ва инновациялар ёнма-ён яшайдиган ва бир-бирини тўлдирадиган, илм-фан ва маданият ривожланишини рағбатлантирадиган маконни шакллантиради.
Бундай ёндашув туфайли Марказ шунчаки билим омбори эмас, балки тарихий Ренессанслар ва Учинчи Ренессанс ўртасидаги жонли кўприкка айланиб, анъаналар давомийлигини таъминлайди ҳамда янги авлодларни илмий, маданий ва маънавий ютуқларга илҳомлантиради.
Ўзбекистон Президенти ташаббуси билан 9 апрель куни буюк давлат арбоби, саркарда, илм-фан ва маданият ҳомийси Амир Темур таваллудининг 690 йиллиги кенг нишонланмоқда. Ушбу юбилей санаси нафақат тарихий хотира, балки миллий ўзига хосликни мустаҳкамлаш, илмий салоҳиятни ривожлантириш ва мамлакат маданий дипломатиясини илгари суришнинг муҳим омили сифатида кўрилмоқда.
Юбилей тадбирлари доирасида Ислом цивилизацияси маркази халқаро мулоқотнинг асосий майдони бўлиб хизмат қилмоқда. Хусусан, жорий йилнинг 9–10 апрель кунлари бу ерда Европа, Осиё, Яқин Шарқ ва Шимолий Америкадан 300 дан ортиқ етакчи олимлар, тадқиқотчилар ва экспертлар иштирок этадиган кенг кўламли халқаро илмий конференция бўлиб ўтади. Конференция Амир Темур ва Темурийлар цивилизациясининг жаҳон тарихи ва маданиятидаги ўрни ва аҳамиятини ҳар томонлама ўрганиш, шунингдек, келгусида халқаро илмий ва маданий ҳамкорлик учун барқарор платформани шакллантиришга қаратилган.
Ислом цивилизации маркази минтақада илм-фан ва мадат ривожига турки берет, инсонларни тинчлик, хамжиҳатлик в тараққиёт йўлида бирлаштиришга хизмат қилади. У «Иқро бисми Раббиқа» (Парвардигоринг номи билан ўқи) деган улуғ даъватга амал қилади.
«Дунье» АА
